Afmetingen van een volleybalveld: Zaal, Beach en Nethoogte

Een standaard volleybalveld voor indoorwedstrijden heeft een vaste afmeting van 18 meter lang en 9 meter breed. Dit speelveld wordt exact in het midden gedeeld door een net, waardoor elk team beschikt over een eigen helft van 9 bij 9 meter. Deze afmetingen zijn vastgelegd door de FIVB (Fédération Internationale de Volleyball) en worden in Nederland gehanteerd door de Nevobo, van de breedtesport tot aan de Eredivisie.

Om het speelveld heen ligt de vrije zone. Bij officiële competities moet deze zone aan alle zijden minimaal 3 meter breed zijn. Voor internationale wedstrijden gelden strengere eisen: daar moet de vrije zone aan de zijkanten minimaal 5 meter en achter de achterlijn minimaal 6,5 meter bedragen.

Belijning en zones op het veld

De lijnen op een volleybalveld zijn 5 centimeter breed en maken integraal deel uit van het speelveld. Dit betekent dat als de bal de lijn raakt, deze 'in' is.

De aanvalslijn (3-meterlijn)

Op elke speelhelft is een lijn getrokken op 3 meter afstand van de middenlijn. Dit is de aanvalslijn, in de volksmond vaak de 3-meterlijn genoemd. Deze lijn bepaalt de restricties voor spelers in het achterveld. Achterspelers mogen de bal alleen over het net slaan als zij achter deze lijn afzetten, of als de bal zich op het moment van spelen onder de netrand bevindt.

De voorzone en het achterveld

De ruimte tussen de middenlijn en de aanvalslijn wordt de voorzone genoemd. De ruimte tussen de aanvalslijn en de achterlijn is het achterveld. Deze verdeling is cruciaal voor de rotatie en de positie van spelers tijdens de opslag.

De servicelijn

De achterste lijn van het veld fungeert als servicelijn. De serveerder moet zich achter deze lijn bevinden en mag de lijn niet raken op het moment van de opslag. De servicezone is 9 meter breed (de volledige breedte van het veld) en strekt zich uit tot het einde van de vrije zone.

Nethoogte voor verschillende categorieën

Hoewel de afmetingen van het speeloppervlak gelijk blijven, varieert de nethoogte per categorie. Het net wordt gemeten vanuit het midden van het speelveld. De zijkanten van het net (boven de zijlijnen) mogen niet meer dan 2 centimeter hoger zijn dan de reglementaire hoogte in het midden.

• Heren: 2,43 meter
• Dames: 2,24 meter
• Jeugd A: 2,43m (jongens) / 2,24m (meisjes)
• Jeugd B: 2,24m (jongens) / 2,15m (meisjes)
• Jeugd C: 2,15m (jongens) / 2,05m (meisjes)

Bij de jongste jeugd (CMV) zijn de velden kleiner en de netten lager, afhankelijk van het niveau (niveau 1 t/m 6).

Afmetingen beachvolleybalveld

Een beachvolleybalveld meet 16 bij 8 meter. Elk team heeft dus een helft van 8 bij 8 meter. Dit kleinere formaat is gekozen omdat beachvolleybal meestal met twee personen per team wordt gespeeld; op een groter veld zou het fysiek te zwaar worden om de ruimte te verdedigen.

Bij beachvolleybal ontbreekt bovendien de aanvalslijn. Spelers mogen overal vandaan aanvallen. De vrije zone bij beachvolleybal is idealiter 3 tot 5 meter, maar vanwege de aard van de sport is een obstakelvrije omgeving extra belangrijk. De lijnen bij beachvolleybal zijn meestal gemaakt van synthetische banden die met ankers in het zand vastliggen.

Plafondhoogte en ondergrond

Voor zaalvolleybal is niet alleen het vloeroppervlak aan regels gebonden. De vrije speelruimte boven het veld moet minimaal 7 meter hoog zijn. Voor internationale competities en FIVB-toernooien is een minimale hoogte van 12,5 meter vereist.

Wat betreft de ondergrond moet deze vlak en horizontaal zijn. In sporthallen wordt meestal gebruikgemaakt van houten vloeren of synthetische sportvloeren met voldoende schokabsorptie. Bij officiële FIVB-wedstrijden zijn vaak tweekleurige matten (meestal oranje en blauw) te zien die speciaal voor volleybal worden neergelegd.

Materialen en accessoires

Naast de lijnen zijn er andere elementen die de ruimte van het veld definiëren:

Antennes

Deze rood-wit gestreepte stokken worden exact boven de zijlijnen aan het net bevestigd. Ze markeren de verticale begrenzing van het speelveld. De bal moet tussen de antennes door over het net worden gespeeld.

Palen

De netpalen staan op een afstand van 0,50 tot 1 meter buiten de zijlijnen. Ze moeten goed bevestigd zijn aan de vloer en bij voorkeur bekleed met beschermend materiaal om blessures te voorkomen.

Scheidsrechtersstoel

Deze bevindt zich aan één zijde van het net, zodat de eerste scheidsrechter het overzicht behoudt over het net en de belijning.